Devlet Ana - Münferit Fikir Platformu

SON

13 Temmuz 2019 Cumartesi

Devlet Ana






Siyasi literatürde paternalizm, idari mekanizmada kararın, otorite kabul edilen kişi veya kişilerce alınmasını öngören yönetim sisteminin adıdır. Zaten ‘pater’, peder yani baba demektir.


Öyleyse paternalism, idarecilerin, bir toplumun veya milletin ihtiyaçlarını tıpkı bir babanın çocukları’nın ihtiyaçlarını karşılaması gibi davranmasıdır. Hatta hayatın şekillenmesinde dahi bir baba rolü gibi misyonunun olmasıdır. İşte bu yaklaşım bizde ‘devlet baba’ dediğimiz tabiri doğurmuştur.

Devlet baba tabiri bizim sıklıkla duyduğumuz bir tanımlama olmasına rağmen “Devlet Ana” ifadesi Kemal Tahir’in aynı adlı romanı dışında siyasi literatürde rastladığımız bir kavram değildir. Maternalizm, siyasi/ idari bir tabir olarak kullanılmaz onun yerine ‘Nanny State’ yani ‘Dadı Devlet’ tabiri ilk defa 1965’te bir İngiliz parlementer tarafından sadece eleştirel amaçlı yani pejoratif bir maksatla kullanılmıştır.

Din dili, siyasi jargona, dini tasavvur ve yaklaşımlar ise siyasi algılara ve davranışlara etki eder. Yahudilikte “dini lider” anlamındaki  Haham kelimesi, bilge adam anlamında erkil bir isim iken yine Hristiyanlıkta “Peder’ tabiri yine erkeklere nispet edilir.

Zaten malumdur ki Hristiyanlarca İsa’nın varisi olan Aziz Petrus’tan bu yana Papalık Hristiyanlığın en zirve makamıdır ve Papa kelime anlamı itibarıyla Baba demektir. Hatta Hristiyan algısında “Baba” aynı zamanda bizzat Tanrı’nın kendisidir.Bu hikmete binaen Papalık makamı Tanrı’nın gölgesi gibidir. Papa, Baba adına kararlar alır ve bu kararlar tıpkı İncil öğretileri gibi bağlayıcı bir özelliğe haizdir.

Buna rağmen İslamda  lider anlamına gelen “İmam” tabiri ise anne anlamına gelen “umm” ile aynı kökten geldiğinden liderin cinsiyeti ne olursa olsun onun bir baba gibi değil anne gibi davranması ideal olandır ki hatta bu sebeple  Kur’an, peygamberin gönderiliş  gayesinin “ alemlere rahmet” olduğunu bildirir.

Merhamet ve şefkat babalardan ziyade annelerin en belirgin özelliğidir. Lider toplum demeye gelen ümmet ise yine anne anlamına gelen “umm” kökünden gelir. Öyleyse madem ki ideal olan anne gibi davranandır öyleyse ‘devlet ana’ tabiri bizim din refaranslarımıza daha münasip bir tanımlamadır. Devlet dahi anne gibi davranmalıdır.

Kur’an’da Neml suresinin 18. ayetinde Süleyman, liderlik dersini bir dışı karıncadan öğrenmiştir. Bir dışı karınca dahi karınca ailesine sahip çıkıyorsa ben de insanlık ailesine öyle sahip çıkmalıyım mesajı o ayetin dip akıntısıdır. Zira ideal lider anne gibi davranan kimsedir.

Kur’an, merkezden kayınca, vahyin kadına verdiği özgüven ve değer yerini örfün geleneksel algısına bırakmıştır. Böyle bir durum özne olması gereken kadını pasifize etmiştir. Düşünün ki “Kadının adı yok” diyeceğimiz Cezeretül Arabiye’de dahi Hatice Allah resulü’nin sadece eşi değil yol arkadaşıydı.

Bugün içinde yaşadığımız toplum, annesiz yani şefkatsız yetişen çocukların yaşadıkları sendromu yaşamaktadır adeta. Bir anne çocukları arasında kayrımcılık yapmaz. Onun sevgisi koşulsuzdur. Devlet dahi vatandaşlarını yavrusu gibi görürse hangi inanç sisteminden veya ideolojiden olursa olsun onları bir anne gibi bağrına başar.

Devlet, bilinçli ve şefkatli bir anne gibi davranırsa vatandaşların eğitiminden, sağlığına, beslenmesine ve hatta güvenliğine kadar her şeyiyle şefkatle ve sevgiyle ilgilenir. Sokak çocukları tabiri ortadan kalkar ve artık o çocuklar köprü altlarından devletin anne gibi şefkatli kollarında ve yuvalarında kendini bulurlar.

Devlet baba tabiri daha çok devletin bir baba gibi yavrularını koruması anlamında kullanılır lakin koruma güdüsü dahi annelerde babalardan daha güçlüdür. Bir anne tavuk, civciv lerine göz diken bir çakalın veya aslanın önüne fervasızca kendini atar ve onları canı pahasına korur. Bir devlet anne gibi davranırsa daha koruyucu, objektif ve şefkat dolu olacaktır.

Vatandaşların devlet algısı açısından da değerlendirecek olursak ‘devlet baba’ tabiri’nin yerine ‘devlet ana’ tabiri vatandaşlar açısından da devlet kurumunu daha çok sahiplenmeyi ve sevmeyi teşvik edecektir. Ayrıca anne- evlat iletişimi baba ile olan iletişimden daha güçlü olacağından devlet- vatandaş ilişkisini güçlendirecektir.

Hatırlar mısınız bilmem ! Ekim 2011 de Kaddafi, linç edilirken ağzından bir söz çıkmıştı. Diyordu ki “ Yanlış yapıyorsunuz ben sizin babanızım sizler benim evlatlarımsınız” Kaddafi, hakikaten Libya’ya ekonomik ve sosyal alandaki reformlarıyla katkıda bulunmuş yani otoriter bir baba gibi davranmıştı. Lakin kanımca onda  eksik olan bir liderde olması gereken şefkat ve merhametti. Kaddafi, sevgisiz ilgi gösteren despot bir baba gibi olmak yerine halkını bir anne gibi koşulsuzca bağrına basan şefkatli bir yönetici olsaydı o isyan halk nezdinde kanımca bu denli makes bulmazdı.

Bugün milli tasavvurumuzda dahi ‘vatan’ kavramı ‘devlet’ kavramından daha masumdur.  Bunun başka sebepleri de olmakla birlikte kanımca ‘vatan’ kavramının annelik sıfatıyla birlikte kullanılıyor olmasının da etkili olduğunu düşünüyorum.Onun için anavatan deriz ama baba vatan demiyoruz.

Devlet anne gibi olunca devlet ricali de anne gibi davranmaya başlıyacaktır. Zira anneler fedakar olurlar. Hatta kendileri yemez yavrularına yedirirler. Uykularını yavruları için bölerler. Devlet anne gibi olunca mecliste uyuyan parlementerler yerine yatağında dahi vicdanı muhasebenin etkisiyle uyuyamayan vekiller, yemeyen ama yediren fedakar ruhlu temsilciler siyasi hayatın içinde aktif ve etkin olacaklardır.

Bu yazdıklarım babalık vasfını önemsemek olarak anlaşılmamalıdır. Bilakis babalar dahi anneler gibi şefkatli ve merhametli oldukları zaman çocuklarıyla daha iyi iletişim içinde olurlar. En iyi baba hem annelik hem babalık yapabilendir. Lakin şu bir gerçek ki, annelik idare etmede babalıktan daha üstün bir potansiyele sahiptir. Bu nedenle imam cinsiyeti ne olursa olsun yönettiği toplumu anne gibi yönetendir.

Unutmamak gerekir ki, kavramlar algılarımızı şekillendirir. Kavramlarla şekillenen algılar ise duygularımızı ve duygularımız davranışlarımızı ve davranışlarımız hayatın bizzat kendisini. Kirlenen siyasi hayatın yegane çaresiyse tasavvurlardaki siyasi  kavramları kendi kültürel bünyemize daha münasip olarak yeniden tahlil etmektir.

-Bilgin Erdoğan

3 yorum:

  1. Devlet ne anadır ne babadır. İkisinden de kurtulmak gerekiyor. Devlet adil olması gereken, vatandaşın emeği ve vergisiyle kurulup yaşayan bir hizmetçidir aslında.

    Peygamberimiz bile kendisini hizmetçi olarak ifade ediyor. Ama biz, devletin bizim paramızla yaşayan bir hizmetçi ve memurların da bizim işçilerimiz olduğunu unutarak devlete "ana baba efendi" gözüyle bakarak bir canavar yaratıyoruz. Bizi her devirde ezen bir canavar.

    Devlet ne anadır ne babadır. Vatandaşın parasıyla finanse edilen ve ilkesi adalet olması gereken bir hizmet organizasyonudur.

    İlla ana baba istiyorsak Asıl ana-baba vatandaştır, devletin görevi ana-babası olan vatandaşa hizmettir.

    YanıtlaSil
  2. Geçen istanbul seçiminden önce CB Erdoğan yaklaşık şöyle demişti: Karnını doyuruyorsun iş veriyorsun yine de oy vermiyorlar.

    CB İş imkanları açsın sistemi iyi yönetsin diye maaş karşılığı göreve gelmiş millet tarafından ona görev iş verilmiştir. Oturdukları mekanları ve harcadıkları paraları millet veriyor. Bu durum tüm memurlar için geçerlidir.

    Memurlara bizim babamız, anamız veya efendimiz olmafıklarını hatırlatmak gerekiyor. Ama önce bizim hatırlamamız gerekiyor.

    YanıtlaSil
  3. Mehmet'e katiliyorum bu devlet babadan devlet anaya gecmenin hic bir faydasi olmaz. Devlete boyle mistiklestirmeye, insani karakterler yuklemeye gerek yok. Kapitalist bir sirket ne kadar antromorphicse devlet de ancak o kadar antromorphic olabilir zira burada mistik olan hic bir sey yok, ortada bir organizasyon var, bu organizasyonu cinler periler isletmiyor siradan insanlar isletiyor. Bu kisilerin maaslarini da ulkenin vatandaslari olarak biz veriyoruz. O nedenle en nihayetinde bu kisilerin bir kollektivitesi olan bu organizasyona anne veya baba demek bir noktada oradaki burokratlari, memurlari ve daha ustlerindeki siyasetcileri bu sekilde gormeye gider.

    Olmasi gereken bakis devleti anne veya baba olarak degil belki apartman yoneticisi gibi gormektir. Nasil ki apartmanda oturanlar verdikleri aidatlarin hesabini yeri geldiginde yoneticiden catir catir soruyorsa devleti de surekli kontrol etmek gerekiyor. Gelismis demokrasilerin hepsinde her vatandas yillik olarak vergi beyannamesi verir. Bu demokratik bilinc acisindan onemlidir zira insanlarda devletin parasinin nereden geldigi konusunda farkindalik olusturuyor. Amerikan filimlerinde tutuklandiginda polise ben vergisini veren bir Amerikan vatandasiyim diye karsi cikan insanlar klisesi vardir malum. Burada verilmek istenen sadece ben duzgun bir insanim mesaji degil ayni zamanda senin maasini ben veriyorum bunun farkinda ol mesajidir.

    19.yy a kadar secim yapilan Bati ulkelerinde sadece vergi verenler oy kullanabiliyordu, ayni bir sirketin genel kurulunda sadece hissedarlarin oy kullanabilmesi gibi. Bugun de boyle bakilmali.

    Yani artik anne, baba, kardes, abi vs. geyiklerini birakip daha rasyonel, daha az duygusal, daha formel bir iliski icerisinde olmamiz gerekiyor devletle. Uyesi oldugumuz kooperatifle, apartmanin yoneticisiyle, hissedari oldugumuz sirketle olan iliskimize benzer bir iliski.

    YanıtlaSil